Bizar om te zien hoezeer de geschiedenis van de Filipijnen verweven is met de geschiedenis van Europa en Amerika. Een rondleiding door Intramuros (het historische centrum van Manilla), gesprekken met de mensen hier en een bezoek aan verschillende musea brengen het verleden stukje bij beetje dichterbij.
In de 16e eeuw werd de archipel vernoemd naar de Spaanse kroonprins Filips II (ja die kennen wij ook). In de 17e eeuw deden onder andere de Hollanders een poging de archipel over te nemen van de Spanjaarden (wat niet lukte). In de 18e eeuw vielen de Engelsen Manilla binnen, omdat Spanje bondgenoot was van Frankrijk in de zevenjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk (volg jij het nog?). Eind 19e eeuw vielen de Amerikanen Manilla aan, vanwege de Spaans-Amerikaanse oorlog (en zij namen vervolgens het land over). In de Tweede Wereldoorlog werden de Japanners de baas. Amerikaanse burgers werden opgesloten, als interneringskamp werd de campus van de University of Santo Tomas gebruikt (gesticht door de Dominicanen in 1611 en naar men zegt de oudste universiteit van Azië). Tijdens de oorlog werd 95% van Intramuros platgebombardeerd om de Japanners weer te verdrijven (slechts enkele historische gevels bleven staan). In 1946 werden de Filipijnen onafhankelijk van de VS. Maar daarmee was alle strijd nog niet ten einde (zoek maar eens op ‘people power revolution’).
Er valt natuurlijk nog veel meer te vertellen. Over de rijke cultuur voordat de eerste ontdekkingsreizigers uit het Westen voet aan wal zetten. Of over nationale held José Rizal. En ik doe geen recht aan de complexiteit van de geschiedenis, met zowel bloedvergieten en opbouw in de koloniale periode. Maar ik ben geen historicus en deze blog zou er veel te lang van worden. Ik houd het voor nu bij mijn eerste indrukken.
Gelukszoekers. Dit woord bleef maar in mijn gedachten opkomen na de verhalen te hebben gehoord over Europeanen en Amerikanen die dit land in bezit namen, of daar pogingen toe deden. Maar ‘ontdekkingsreizigers’ klinkt vriendelijker, avontuurlijker ook.
Grenzen. Nog zo’n woord. De Filipijnen zijn niet uniek in hun koloniale verleden. Lees maar eens over Congo of andere Afrikaanse landen. De grenzen van Europa sluiten, terwijl we grenzen van andere landen en continenten eeuwenlang geschonden hebben? Ik moet zeggen dat ik er moeite mee heb. Of blijf ik dan teveel in het verleden hangen?
Iets geleerd? Ik snap nu in ieder geval waarom het eten hier Aziatisch-Amerikaans aandoet. En waarom ik in het ongrijpbare Tagalog wel een Spaans woord kan ontdekken. Wat ik nog hoop te leren is hoe de mensen hier het hebben gedaan: een gevoel van thuis behouden, ook als vele bezoekers van buiten je pad kruisen.
De stukken van publicist Kiza Magendane (afkomstig uit Congo en in 2007 als vluchteling naar Nederland gekomen) zetten mij altijd wel aan tot nadenken. O.a. deze column over gelukszoekers/ontdekkingsreizigers en dit opiniestuk over migratie en globalisering met de uitdagende titel Hij wil ook cappucino.
Op de foto bovenaan het artikel en hieronder vindt je een indruk van Intramuros. De foto’s helemaal onderaan zijn van de huidige campus van de University of Santo Tomas. De oude gebouwen van de universiteit in Intramuros werden vernietigd door de bombardementen in WOII.
Auscultare 