In een eerdere blog schreef ik al over waarom observeren, naast het luisteren naar iemands verhaal, zo belangrijk is in de huisartsgeneeskunde. En wie heeft er niet al eens een artikel langs zien komen over hoe het kijken naar kunst artsen kan helpen hun vak beter uit te oefenen?

Voor mijn promotieonderzoek leer ik observeren als een (beginnende) etnograaf. Etnografie is het beschrijven (grafie) van een groep mensen, een cultuur (etno-). Dat vraagt een bredere blik dan die van de dokter. Tijdens een van de observatieoefeningen moet ik noteren hoe de plek waar ik me bevind eruit ziet, ruikt, klinkt, proeft en voelt. Ik schrijf op wat de mensen die er rondlopen typeert, wat ze doen, welke interacties er plaatsvinden. Daarna probeer ik te onderscheiden wat ik daadwerkelijk gezien heb en wat al mijn eerste interpretatie was. Doe het maar eens in je eigen straat, je kan echt nieuwe dingen ontdekken!

Bias is voor de etnograaf een van de belangrijkste dingen om bewust van te zijn. Wat zie je juist wel, of juist niet, door je eigen kleur, sekse, sociale positie, je persoonlijke geschiedenis, de relatie die je al hebt met de plek of met de mensen? De volstrekt neutrale, 100% objectieve kijker bestaat namelijk niet. Want je observeert niet met een losstaand brein, maar met je hele persoon. Observation is interpretation.

Door ons verblijf in de Filipijnen heb ik andere ideeën gekregen over de bias en privileges van West-Europeanen. En ook van dokters. Maar voorlopig laat ik die heikele thema’s even voor wat ze zijn. Wil het hier nog even gezellig houden. Praten over bias en privileges is niet altijd aangenaam.

Dus hierbij een onschuldiger voorbeeld van bias, ontstaan door onze zeer recente (reis)geschiedenis. Na een kleine vier maanden in een miljoenenstad gewoond te hebben, is de rust en stilte van onze buurt ongekend. Vanochtend vroeg was er zelfs bijna niemand op straat! En het park om de hoek is opeens een oase van natuur. Grassprieten die meebewegen met de wind, frisser en groener dan me ooit is opgevallen. Het doet aan als een gigantisch campingveld, dat uitnodigt om een potje badminton te gaan spelen. Zo hebben we er in de afgelopen tien jaar nog nooit naar gekeken…